HƯỞNG ỨNG NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG, CHỐNG VIÊM GAN VI RÚT 28/7

Ngày 28/7 hằng năm được lựa chọn là ngày Thế giới phòng, chống viêm gan vi rút. Năm 2026, Việt Nam chọn chủ đề “Tăng tốc hành động loại trừ bệnh viêm gan vi rút và ngăn ngừa ung thư gan”. 

Đây là thông điệp trọng tâm của chiến dịch truyền thông cho ngày Thế giới Phòng chống viêm gan vi rút, nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đẩy nhanh các giải pháp phòng, chống viêm gan vi rút nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và giảm gánh nặng bệnh tật và tử vong.

* VIÊM GAN VI RÚT LÀ NGUYÊN NHÂN HÀNG ĐẦU GÂY UNG THƯ GAN

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh viêm gan vi rút là tình trạng tổn thương tế bào gan do vi rút viêm gan gây nên. Khi cơ thể bị nhiễm vi rút, chúng sẽ tấn công nhu mô gan và khiến gan bị viêm và ảnh hưởng đến hoạt động chức năng của gan. Viêm gan vi rút là nguyên nhân hàng đầu gây ung thư gan và là nguyên nhân gây tử vong ngày càng tăng trên toàn cầu. Có năm loại vi rút chính gây viêm gan được đặt tên là vi rút viêm gan A, B, C, D và E. 

Trong đó, vi rút viêm gan B và C có ảnh hưởng đến sức khỏe con người nhiều nhất. Theo báo cáo của WHO năm 2024, trên thế giới có khoảng 240 triệu người nhiễm vi rút viêm gan B và khoảng 47 triệu trường hợp nhiễm vi rút viêm gan C mạn tính. Hàng năm trên thế giới có khoảng 1,34 triệu trường hợp tử vong có liên quan đến bệnh viêm gan vi rút (1,1 triệu ca do vi rút viêm gan B và 240.000 ca do vi rút viêm gan C). Đáng chú ý, tử vong do vi rút viêm gan B tăng 17% kể từ năm 2015 do tỷ lệ chẩn đoán và điều trị còn thấp, chỉ có 5% bệnh nhân viêm gan mạn tính biết mình bị nhiễm và chỉ có chưa đến 1% được tiếp cận điều trị.

Việt Nam là một trong những nước có tỷ lệ nhiễm vi rút viêm gan B và viêm gan C cao trong khu vực và chịu hậu quả nặng nề do nhiễm vi rút viêm gan gây nên. Ung thư gan đứng hàng đầu trong các bệnh ung thư có tỷ lệ tử vong cao nhất ở Việt Nam; đồng thời, nước ta nằm trong top 10 quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong ung thư gan cao nhất thế giới. (Theo báo cáo từ Hội thảo khoa học về dự phòng viêm gan virus và hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống bệnh viêm gan virus năm 2026 (28-7) của Bộ y tế.)

Vi rút viêm gan B lây truyền chủ yếu từ mẹ sang con và vi rút viêm gan C lây truyền chủ yếu qua đường máu. Kết quả Mô hình ước tính gánh nặng bệnh tật do vi rút viêm gan B, C do Bộ Y tế phối hợp với WHO thực hiện, ước tính hiện nay có khoảng 6,5 triệu người nhiễm vi rút viêm gan B, gây ra 26.700 ca tử vong mỗi năm và khoảng 1 triệu người nhiễm vi rút viêm gan C, gây ra khoảng 3.800 ca tử vong mỗi năm. 

Viêm gan B và viêm gan C là nguyên nhân chính gây ra 80.000 người xơ gan và ung thư gan; viêm gan B và viêm gan C gây ra 90% tổng số ca ung thư gan toàn quốc, ung thư gan là loại ung thư phổ biến đứng thứ 2 trong tổng số các bệnh ung thư ở Việt Nam chiếm 13.6% năm 2022.

* TĂNG CƯỜNG DỰ PHÒNG LÂY NHIỄM VIÊM GAN VI RÚT

Nhằm dự phòng lây nhiễm viêm gan vi rút, Cục Phòng bệnh khuyến cáo đối với người dân cần tìm hiểu thông tin và trao đổi với nhân viên y tế về xét nghiệm viêm gan B, C và điều trị sớm viêm gan vi rút. Tất cả phụ nữ mang thai cần được xét nghiệm viêm gan B trong lần khám thai đầu tiên hoặc càng sớm càng tốt trong thời gian mang thai. Phụ nữ mang thai có viêm gan B dương tính cần được đánh giá theo hướng dẫn chuyên môn, tư vấn điều trị/dự phòng lây truyền mẹ – con; trẻ sinh từ mẹ viêm gan B dương tính cần tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh càng sớm càng tốt trong 24 giờ đầu và cân nhắc huyết thanh kháng viêm gan B theo chỉ định/hướng dẫn hiện hành. Tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ cho trẻ theo lịch của Chương trình tiêm chủng mở rộng đặc biệt tăng cường tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh cho trẻ trong vòng 24 giờ đầu sau sinh; không trì hoãn liều sơ sinh nếu không có chống chỉ định; tăng tư vấn trước sinh để cha mẹ hiểu lợi ích của liều sơ sinh. Hiện nay, chưa có vắc xin phòng viêm gan C; dự phòng chủ yếu là tiêm an toàn, truyền máu an toàn, giảm tác hại, không dùng chung kim tiêm/dụng cụ xuyên da và thực hành tình dục an toàn khi có nguy cơ phơi nhiễm máu. Đồng thời, điều trị bằng thuốc kháng vi rút viêm gan C tác động trực tiếp có thể điều trị khỏi trên 95% trường hợp nếu được phát hiện và điều trị đúng. Thực hiện an toàn tình dục.

Đối với các cơ quan y tế tại địa phương, tăng cường truyền thông mở rộng và lồng ghép cung cấp các dịch vụ về viêm gan vi rút qua bảo hiểm y tế; ưu tiên phát hiện sớm, chẩn đoán và điều trị sớm, tập trung vào nhóm đối tượng là người bệnh có hoàn cảnh khó khăn, vùng sâu vùng xa, chưa có thẻ bảo hiểm y tế. Đảm bảo tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ cho trẻ theo lịch của Chương trình tiêm chủng mở rộng, đặc biệt tăng cường tiêm vắc xin viêm gan B liều sơ sinh trong vòng 24 giờ sau sinh, không trì hoãn liều sơ sinh nếu không có chống chỉ định; tăng tư vấn trước sinh để cha mẹ hiểu lợi ích của liều sơ sinh.

Khuyến nghị tiêm phòng bổ sung viêm gan B cho trẻ lớn và thanh thiếu niên đã bỏ lỡ mũi tiêm phòng thời thơ ấu, cũng như người lớn có nguy cơ cao mắc viêm gan B nếu có điều kiện; Tiêm vắc xin viêm gan B cho các đối tượng chưa bị nhiễm HBV, đặc biệt ở các đối tượng có nguy cơ lây nhiễm viêm gan B cao (nhân viên y tế, người có tiền sử truyền máu, người tiêm chích ma túy, người có quan hệ tình dục không an toàn, gia đình có người nhiễm viêm gan B…); Tiêm vắc xin viêm gan B cho phụ nữ mang thai. Phụ nữ mang thai có thể được tư vấn tiêm nếu chưa có miễn dịch và có nguy cơ/phơi nhiễm, theo hướng dẫn của cán bộ y tế.

Theo Cục Phòng bệnh, Việt Nam hoàn toàn có khả năng tiến tới loại trừ viêm gan vi rút. Chúng ta đã có trong tay các công cụ hiệu quả như: các can thiệp đặc hiệu để dự phòng lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con, vắc xin phòng viêm gan A và B, cũng như các thuốc điều trị đặc hiệu. Triển khai tiêm vắc xin phòng viêm gan vi rút, mở rộng xét nghiệm, chẩn đoán sớm, điều trị kịp thời và chăm sóc toàn diện với con người là trung tâm sẽ góp phần cứu sống hàng triệu người và ngăn ngừa hiệu quả xơ gan và ung thư gan.

KHẨU HIỆU CỦA NGÀY THẾ GIỚI PHÒNG, CHỐNG VIÊM GAN VI RÚT

 

1. Tăng tốc hành động loại trừ bệnh viêm gan vi rút và ngăn ngừa ung thư gan. 

 

2. Phát hiện sớm viêm gan vi rút – Điều trị kịp thời – Ngăn ngừa ung thư gan.

 

3. Chủ động xét nghiệm viêm gan B, viêm gan C để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

 

4. Phụ nữ mang thai xét nghiệm viêm gan B sớm – Bảo vệ sức khỏe cho mẹ và bé.

 

5. Tiêm vắc xin viêm gan B cho trẻ trong 24 giờ đầu sau sinh để bảo vệ sức khỏe hôm nay và tương lai.

 

6. Tiêm vắc xin viêm gan B đầy đủ, đúng lịch – Hành động thiết thực bảo vệ thế hệ tương lai. 

 

7. Điều trị viêm gan vi rút hiệu quả – Giảm gánh nặng bệnh tật cho cá nhân, gia đình và xã hội.

 

8. Điều trị viêm gan vi rút sớm giúp giảm nguy cơ xơ gan, ung thư gan và tử vong.

 

9. Chủ động phòng ngừa, tích cực điều trị – Chung tay đẩy lùi viêm gan vi rút.

 

10. Chung tay loại trừ viêm gan vi rút vào năm 2030 vì một Việt Nam khỏe mạnh.