Khám và quản lý thai nghén với chủ đề Sản giật và tiền sản giật trong thai kỳ

Ngày 21/3/2024 Bệnh viện Sản Nhi Ninh Bình tiếp nhận trường hợp bệnh nhân Trần Thị P. 43t, Kim Sơn. Sản phụ mang thai lần 3 (2 lần trước đẻ thường) Bệnh nhân khám thai ở phòng khám tư chỉ siêu âm. Ngày 21/3/2024 Bệnh nhân đi khám tại BVSN phát hiện huyết áp 167/119mmHg, được chẩn đoán: Thai 37 tuần chuyển dạ đẻ lần 3-TSG nặng. Ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, kíp trực đã nhanh chóng xử trí theo phác đồ: hạ áp + chống phù não + làm các xét nghiệm và mổ lấy thai. Nhờ sự xử trí tích cực của đội ngũ y bác sỹ, sản phụ đã qua cơn nguy hiểm, thành công đón 01 bé trai hồng hào, khỏe mạnh. Quá trình hậu phẫu bệnh nhân được theo dõi sát. Bệnh nhân đã hồi phục ổn định và đã được xuất viện.

Ảnh: Buồng siêu âm sàng lọc và chẩn đoán trước sinh

      Nhân trường hợp này chúng tôi xin điểm lại những thông tin cần biết về tiền sản giật (TSG): Tiền sản giật là bệnh lý liên quan đến thai nghén ở phụ nữ, có thể để lại nhiều biến chứng nặng nề cho mẹ và thai nhi nếu không được điều trị kịp thời. Vì vậy, mẹ bầu cần hiểu rõ về bệnh TSG để biết cách phòng tránh cũng như đến cơ sở y tế kịp thời khi có triệu chứng bất thường.
1. Tiền sản giật là gì?
Tiền sản giật là một hội chứng bệnh lý thai nghén toàn thân do thai nghén gây ra trong 3 tháng cuối của thai kỳ (từ tuần thứ 20) với 3 triệu chứng: Tăng huyết áp, protein niệu và phù.
2. Các yếu tố thuận lợi cho tiền sản giật
Tiền sản giật dễ xảy ra khi có các yếu tố thuận lợi, bao gồm:
– Đa thai đa ối.
– Mẹ sinh con khi trên 35 tuổi, dưới 18 tuổi hoặc mẹ hút thuốc lá.
– Mang thai vào mùa lạnh ẩm.
– Chửa trứng, biểu hiện tiền sản giật thường biểu hiện sớm.
– Thai nghén ở phụ nữ đái tháo đường, tăng huyết áp mạn tính, béo phì.
– Tiền sử có tiền sản giật – sản giật ở lần mang thai trước.
3. Nguyên nhân gây tiền sản giật
Cho đến nay, người ta vẫn chưa hiểu rõ nguyên nhân sinh bệnh của tiền sản giật. Tuy nhiên, có một số yếu tố sau đây có thể góp phần dẫn đến sự xuất hiện tiền sản giật.
– Thai phụ bị một số chứng rối loạn như máu khó đông, có tiền sử mắc bệnh tiểu đường, bệnh thận, hoặc bệnh tự miễn như lupus (lở ngoài da) trước đó.
– Có người thân trong nhà như bà, mẹ, cô, dì hay chị em ruột,… bị tiền sản giật.
– Bị béo phì, thừa cân trong thai kỳ.
– Phản xạ trong căng tử cung trong đa thai, thai to.
– Thiếu máu cục bộ tử cung – nhau.
4. Triệu chứng của tiền sản giật
4.1. Tăng huyết áp
Đây là dấu hiệu hay gặp nhất và sớm nhất, có giá trị chẩn đoán, theo dõi, tiên lượng.
– Huyết áp tối đa ≥ 140mmHg và/ hoặc huyết áp tối thiểu ≥ 90mmHg . Huyết áp càng cao thì tiên lượng tiền sản giật càng nặng.
– Nếu sau đẻ 6 tuần mà huyết áp còn cao, nguy cơ trở thành do tăng huyết áp mạn tính, cần phải khám chuyên khoa tim mạch để có hướng chẩn đoán và điều trị kịp thời.
4.2. Protein niệu
Protein niệu dương tính khi lượng protein lớn hơn 0,3g/l/24 giờ hoặc trên 0,5g/l/ mẫu nước tiểu ngẫu nhiên.
4.3. Phù
Biểu hiện: Phù trắng mềm, ấn lõm
Phát hiện phù bằng cách ấn trên nền cứng kèm theo biểu hiện mẹ tăng cân nhanh và nhiều, >500 g/tuần hay > 2250 g/ tháng
4.4. Triệu chứng kèm theo, thể hiện tiền sản giật nặng
– Thiếu máu: Mệt mỏi, da xanh, niêm mạc nhợt.
– Dấu hiệu tiêu hóa: Buồn nôn, nôn, đau vùng thượng vị, hạ sườn phải.
– Dấu hiệu thần kinh: Đau vùng chẩm, thuốc giảm đau không đỡ, lờ đờ.
– Dấu hiệu thị giác: Hoa mắt chóng mặt, sợ ánh sáng, giảm thị lực.
– Dấu hiệu tràn dịch đa màng: Bụng, tim, phổi.
5. Xử trí tiền sản giật như thế nào?
5.1. Dự phòng
– Đăng ký quản lý thai nghén là khâu cơ bản nhất trong dự phòng tiền sản giật. Bác sĩ sẽ chẩn đoán tiền sản giật bằng cách kiểm tra huyết áp và xét nghiệm protein trong nước tiểu mỗi lần khám thai.
– Đảm bảo chế độ ăn đầy đủ dinh dưỡng (đặc biệt protein), bổ sung canxi, ăn nhạt.
– Giữ ấm.
– Phát hiện sớm, điều trị kịp thời những sản phụ có nguy cơ cao để ngăn xảy ra sản giật.
– Chăm sóc liên tục trong thời kỳ thai sản.
– Xét nghiệm sàng lọc tiền sản giật khi thai 12 – 14 tuần để dùng thuốc dự phòng khi kết quả nguy cơ cao.
5.2. Điều trị
Điều trị tiền sản giật nhẹ:
– Có thể điều trị và theo dõi ngoại trú bằng cách đo huyết áp 2 lần 1 ngày.
– Nghỉ ngơi và nằm nghiêng trái.
– Theo dõi hàng tuần, nếu nặng lên phải nhập viện và điều trị tích cực.
– Nếu thai đã đủ tháng nên chấm dứt thai kỳ ở tuyến chuyên khoa.
– Uống đủ nước (2 – 3l nước mỗi ngày), ăn tăng đạm và ăn nhạt.
Điều trị tiền sản giật nặng:
Phải nhập viện và theo dõi huyết áp và được điều trị tích cực. Theo dõi huyết áp 4 lần/ ngày, cân nặng và protein niệu hàng ngày, xét nghiệm đếm tiểu cầu, Hct, siêu âm và theo dõi tim thai liên tục.

Ảnh: Một bệnh nhân đang điều trị hậu phẫu sau khi kết thức thai kỳ

6. Biến chứng
6.1. Tiền sản giật có thể gây ra biến chứng sau cho mẹ bầu và thai nhi
Biến chứng tiền sản giật cho mẹ:
– Hệ thần kinh trung ương sản giật: Phù não, xuất huyết não – màng não.
– Mắt: Phù võng mạc, mù mắt.
– Thận: Suy thận cấp.
– Gan: chảy máu dưới bao gan, vỡ gan, suy gan.
– Tim, phổi: suy tim cấp, phù phổi cấp (gặp trong tiền sản giật nặng).
– Huyết học: Rối loạn đông – chảy máu, giảm tiểu cầu, đông máu rải rác trong lòng mạch, giảm tiểu cầu.
– Tăng huyết áp mạn, viêm thận mạn.
Biến chứng cho thai:
Thai chậm phát triển trong tử cung (Trên 50%).
Thai chết lưu trong tử cung.
Đẻ non (40%) do tiền sản giật nặng.
Tử vong chu sinh (10%): Tỷ lệ tử vong chu sinh tăng cao nếu đẻ non hoặc biến chứng rau bong non.
6.2. Tiền sản giật nặng có thể tiến triển thành hội chứng HELLP
Tiền sản giật nặng có thể tiến triển thành hội chứng HELLP – tan huyết, tăng các men gan và giảm tiểu cầu. Hội chứng này có thể đe dọa tính mạng cho cả mẹ và con.

Ảnh: Buồng khám và quản lý thai nghén tại Bệnh viện sản nhi tỉnh NInh Bình

     Tiền sản giật là căn bệnh rất đáng sợ mà mọi bà bầu đều muốn tránh, nó có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm cho cả mẹ và bé như: phù não, suy thận cấp, rối loạn động máu, vỡ gan, suy tim cấp, suy gan, thai chậm phát triển, thai chết lưu, sinh non. Vì vậy, ngay từ những tháng đầu thai kỳ, mẹ nên thực hiện các xét nghiệm tầm soát tiền sản giật để chủ động phòng ngừa, điều trị. Trong 3 tháng cuối, khi có những biểu hiện bất thường liên quan đến tiền sản giật như phù chân, bạn nên khám thai thường xuyên để được bác sĩ tư vấn.

                                                                                                                                                Khoa Sản bệnh – Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Ninh Bình

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *