[Khám đúng – Hiểu đủ – Khoẻ hơn] Siêu âm tuyến vú – Hỗ trợ phát hiện và đánh giá u vú (Kỳ 1)

Các bệnh lý tuyến vú là vấn đề sức khỏe phổ biến ở phụ nữ, trong đó có những tổn thương lành tính như nang vú, u xơ tuyến vú và các khối u đặc khác. Tuy nhiên, một số bất thường tại tuyến vú cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư vú – căn bệnh cần được phát hiện và điều trị càng sớm càng tốt.

Theo Hướng dẫn sàng lọc phát hiện sớm ung thư vú của Bộ Y tế ban hành kèm Quyết định số 3898/QĐ-BYT ngày 18/12/2025, phụ nữ có nguy cơ trung bình từ 40–70 tuổi được khuyến nghị sàng lọc hằng năm bằng khám lâm sàng và chụp X-quang tuyến vú; siêu âm được kết hợp ở phụ nữ có mô vú đặc. Đối với nhóm nguy cơ cao, lịch sàng lọc cần được cá thể hóa theo tư vấn của bác sĩ.

Việc chủ động thăm khám, kiểm tra tuyến vú định kỳ và thực hiện các phương pháp chẩn đoán hình ảnh phù hợp đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm các bất thường, bảo vệ sức khỏe phụ nữ.

1. U vú là gì? Có phải cứ xuất hiện khối u là ung thư?

U vú là thuật ngữ chỉ những khối bất thường xuất hiện trong mô tuyến vú. Các tổn thương này có thể lành tính hoặc ác tính.

Một số dạng tổn thương thường gặp gồm:

• Nang tuyến vú: Là các túi chứa dịch trong mô tuyến vú, thường lành tính.
• U xơ tuyến vú: Khối u đặc lành tính, thường gặp ở phụ nữ trẻ.
• U mỡ tuyến vú: Tổn thương lành tính hình thành từ mô mỡ.
• Các khối u nghi ngờ ác tính: Cần được đánh giá chuyên sâu để xác định bản chất tổn thương.

Không phải tất cả các khối u vú đều nguy hiểm. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự đánh giá khối u là lành tính hay ác tính chỉ dựa vào cảm giác khi sờ nắn mà cần được bác sĩ thăm khám.

2. Những dấu hiệu bất thường ở tuyến vú không nên bỏ qua

Chị em cần chú ý khi xuất hiện các biểu hiện:

• Sờ thấy khối u hoặc cục cứng bất thường ở vú hoặc vùng nách.
• Một bên vú thay đổi kích thước, hình dạng bất thường.
• Da vùng vú bị co kéo, lõm xuống, dày lên hoặc có biểu hiện giống da cam.
• Núm vú mới xuất hiện tình trạng tụt vào trong hoặc biến dạng.
• Tiết dịch bất thường ở núm vú, đặc biệt là dịch lẫn máu.
• Đau vú kéo dài hoặc xuất hiện những thay đổi bất thường không rõ nguyên nhân.

Khi phát hiện những dấu hiệu trên, chị em cần đến cơ sở y tế để được thăm khám, không nên chờ đến kỳ kiểm tra sức khỏe định kỳ tiếp theo.

3. Siêu âm tuyến vú – Phương pháp hỗ trợ phát hiện và đánh giá khối u vú

Siêu âm tuyến vú là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng siêu âm để khảo sát cấu trúc bên trong tuyến vú, giúp bác sĩ phát hiện và đánh giá các tổn thương bất thường.

Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể:

• Phát hiện các khối bất thường trong mô tuyến vú.
• Phân biệt tổn thương dạng nang chứa dịch với khối u đặc.
• Đánh giá kích thước, hình dạng, bờ và cấu trúc của khối u.
• Phát hiện một số bất thường tại hạch vùng nách.
• Theo dõi sự thay đổi của các tổn thương đã được phát hiện trước đó.
• Hỗ trợ định hướng các thủ thuật chẩn đoán như chọc hút hoặc sinh thiết khi có chỉ định.

Ưu điểm của siêu âm tuyến vú:

• Không sử dụng tia X, không gây phơi nhiễm bức xạ ion hóa.
• Không xâm lấn, thường không gây đau.
• Có thể khảo sát mô tuyến vú, đặc biệt hữu ích ở phụ nữ có mô vú đặc.
• Có thể thực hiện nhiều lần khi cần theo dõi tổn thương theo chỉ định của bác sĩ.

4. Ai nên thực hiện kiểm tra, sàng lọc tuyến vú?

Phụ nữ cần chủ động quan tâm đến sức khỏe tuyến vú, đặc biệt là các nhóm:

• Phụ nữ từ 40 tuổi trở lên.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư vú, đặc biệt là người thân bậc một.
• Người mang đột biến gen liên quan đến nguy cơ ung thư vú.
• Người từng có tổn thương tuyến vú cần theo dõi.
• Người phát hiện khối bất thường hoặc có các dấu hiệu nghi ngờ tại tuyến vú.

Lưu ý: Siêu âm tuyến vú không thay thế hoàn toàn chụp X-quang tuyến vú trong sàng lọc ung thư vú. Tùy độ tuổi, yếu tố nguy cơ và đặc điểm tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp kiểm tra phù hợp. Một số trường hợp cần thực hiện thêm chụp X-quang tuyến vú, cộng hưởng từ hoặc sinh thiết để xác định bản chất tổn thương.

Đừng đợi đến khi có triệu chứng mới quan tâm đến sức khỏe tuyến vú!

Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Ninh Bình khuyến cáo phụ nữ chủ động thăm khám và kiểm tra tuyến vú định kỳ. Khi phát hiện bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa đánh giá, tư vấn và có hướng xử trí kịp thời.